उद्यापासून म्हणजेच 22 सप्टेंबर 2025 पासून जीएसटी (GST) नियमांमध्ये मोठे बदल लागू होत आहेत.
या बदलांना ‘जीएसटी 2.0’ असेही म्हटले जात आहे.या बदलांचा मुख्य उद्देश जीएसटी संरचना अधिक सोपी करणे आणि सर्वसामान्य नागरिकांना दिलासा देणे हा आहे. या बदलांमुळे अनेक वस्तू स्वस्त होणार आहेत, तर काही आलिशान वस्तूंवरचा कर वाढणार आहे.
प्रमुख बदल खालीलप्रमाणे आहेत:
1. स्लॅबमध्ये बदल:आधी असलेले 4 मुख्य जीएसटी स्लॅब (5%, 12%, 18%, 28%) आता काढून टाकले आहेत.त्याऐवजी, आता फक्त 2 मुख्य स्लॅब असतील:5%: जीवनावश्यक आणि रोजच्या वापरातील वस्तू आणि सेवांसाठी.18%: इतर सर्वसामान्य वस्तू आणि सेवांसाठी.याशिवाय, काही विशिष्ट वस्तू आणि सेवांसाठी 0% (करमुक्त) आणि 40% (आलिशान वस्तू) असे दोन विशेष स्लॅब देखील असतील.
2. काय स्वस्त होणार?
रोजच्या वापरातील वस्तू: टूथपेस्ट, साबण, शॅम्पू, हेअर ऑइल, बिस्किटे, नमकीन, आणि पॅकेज्ड फूड्स (जसे की बटर, चीज) यांसारख्या अनेक वस्तू ज्या आधी 12% किंवा 18% स्लॅबमध्ये होत्या, त्या आता 5% स्लॅबमध्ये आल्या आहेत.
इलेक्ट्रॉनिक वस्तू: एसी (Air-Conditioner), रेफ्रिजरेटर आणि मोठे टीव्ही (Television) जे आधी 28% स्लॅबमध्ये होते, ते आता 18% स्लॅबमध्ये आले आहेत. यामुळे या वस्तूंच्या किमती कमी होतील.
वाहन क्षेत्र: 350cc पेक्षा कमी इंजिन असलेल्या दुचाकी आणि लहान कार्सचा जीएसटी 28% वरून 18% पर्यंत कमी झाला आहे
.सेवा क्षेत्र: हॉटेलमध्ये राहणे (प्रति रात्र ₹7,500 पर्यंत), सलून, जिम, स्पा, आणि योगा सेंटर यांसारख्या सेवांवरचा जीएसटी 18% वरून 5% झाला आहे.
आरोग्य आणि शिक्षण: अनेक जीवनरक्षक औषधे आणि शैक्षणिक वस्तू (जसे की पेन्सिल, क्रेयॉन्स) आता करमुक्त किंवा 5% स्लॅबमध्ये आल्या आहेत.
3. काय महाग होणार?
काही निवडक आलिशान आणि आरोग्यास हानिकारक (sin goods) वस्तूंवर 40% कर लागू होईल. यात काही मोठ्या मोटारसायकल, लक्झरी कार आणि तंबाखूजन्य पदार्थांचा समावेश असू शकतो.
4. इतर महत्त्वाचे बदल:छोटे व्यवसाय:
ई-कॉमर्स (e-commerce) द्वारे वस्तू विकणाऱ्या छोट्या विक्रेत्यांसाठी जीएसटी नोंदणी प्रक्रिया सोपी करण्यात आली आहे.तूट कमी करणे: काही वस्तूंवर आधी असलेल्या “inverted duty structure” मुळे होणारी तूट आता भरून काढली जाईल, ज्यामुळे कर प्रणाली अधिक न्याय्य होईल.हे बदल 22 सप्टेंबर 2025 पासून लागू होत आहेत. या निर्णयामुळे सर्वसामान्य नागरिकांना मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे आणि यामुळे बाजारपेठेत वस्तूंची मागणी वाढू शकते.
